โฉมหน้าศักดินาไทย โดยจิตร ภูมิศักดิ์

โฉมหน้าศักดินาไทย แสดงภูมิทัศน์ทางการเมืองในมิติใหม่ที่ขยายออกไปจากกรอบเดิม ผู้เขียนใช้วิธีการตีความตามแนววัตถุนิยมประวัติศาสตร์ (Historical Materialism) ของลัทธิมาร์กซิสต์ (Marxism) และเปิดเปลือยถึงประวัติศาสตร์แห่งสังคมศักดินาที่ถูกบิดเบือนอย่างจงใจมานับนาน เขาอธิบายตั้งแต่การกำเนิดของระบบศักดินา และในเชิงความหมายนั้น เขาไปไกลกว่าการมองแค่เพียงว่า “ศักดินา” คือปัจเจก หรือเป็นการลำดับศักดิ์ของบุคคล หรือ กลุ่มคนที่มียศถาบรรดาศักดิ์ มีอำนาจวาสนาหรือมีชาติตระกูลสูง แต่จิตรมองระบบศักดินา (Feudal System) เป็นระบอบที่ชนชั้นล่างถูกกดขี่โดยกลุ่มชนที่อยู่บนชั้นสูงสุดในโครงสร้างทางสังคม ซึ่งผู้มีอำนาจในการครอบครองที่ดินอันเป็นปัจจัยการผลิตจะได้ประโยชน์จากการขูดรีด การเก็บภาษี การเก็บค่าเช่า การผูกขาดทางการค้า และยังสามารถกำหนดสิทธิหน้าที่ของชนชั้นล่าง ซึ่งสังคมแห่งชนชั้นนี้ปลูกฝังค่านิยมของระบอบอุปถัมภ์มานาน นับจากอดีตโบราณมาจนถึงปัจจุบัน ระบบนี้ยังคงถูกผลิตซ้ำในรูปแบบอื่น ๆ จนกลายเป็นการถูกครอบงำทางวัฒนธรรมการจำยอม