คำสอนฮวงโป พุทธทาสภิกขุ

ท่านครูบาได้กล่าวกับข้าพเจ้าว่า :
พระพุทธเจ้าทั้งปวงและสัตว์โลกทั้งสิ้น ไม่ได้เป็นอะไรเลย นอกจาก
เป็นเพียง จิตหนึ่ง (One mind) นอกจาก จิตหนึ่ง นี้แล้ว มิได้มี
อะไรตั้งอยู่เลย.
จิตหนึ่ง ซึ่งเป็นสิ่งที่ปราศจากการตั้งต้นนี้ เป็นสิ่งที่ไม่ได้เกิดขึ้น"
และไม่อาจจะถูกทำลายได้เลย. มันไม่ใช่เป็นของมีสีเขียวหรือสีเหลือง
และไม่มีทั้งรูป ไม่มีทั้งการปรากฎ. มันไม่ถูกนับรวมอยู่ในบรรดาสิ่งทั้งทั้ง
ที่มีการตั้งอยู่ และไม่มีการตั้งอยู่, มันไม่อาจจะถูกลงควานว่า เป็น
ของใหม่หรือของเก่า. มันไม่ใช่ของยาว ของสั้น ของใหญ่ ของเล็ก.
ทั้งนี้เพราะมันอยู่เหนือขอบเขต เหนือการวัด เหนือการตั้งชื่อ เหนือ
การทิ้งร่องรอยไว้ และเหนือการเปรียบเทียบทั้งหมดทั้ง
จิตหนึ่ง นี้ เป็นสิ่งที่เธอเห็นตำตาเธออยู่แท้ๆ แต่จงลองไปใช้
เหตุผล (ว่ามันเป็นอะไร เป็นต้น) กับมันเข้าดูซิ, เธอจักหลงไปสู่
ความผิดพลาดทันที สิ่งนี้เป็นเหมือนกับความว่วงอันปราศจากขอบเซต
ทุกๆ ด้าน ซึ่งไม่อาจหยั่งหรือวัดได้.
จิตหนึ่ง นี้เท่านั้น เป็น พุทธะ ไม่มีความแตกต่างระหว่าง พุทธะ
กับสัตว์โลกทั้งหลาย เพียงแต่ว่าสัตว์โลกทั้งหลาย ไปยึดมั่นต่อรูปธรรม
ต่างๆ เสีย และเพราะเหตุนั้น จึงไสวงหา พุทธภาวะจากายนอก.
การแสวงหาของสัตว์เหล่านั้น นั่นเอง ทำให้เขาพลาดจาก พุทธภาวะ.
การทำเช่นนั้นเท่ากับการใช้สิ่งซึ่งเป็น พุทธะ ให้เที่ยวแสวงหา พุทธะ
๑. คำว่า ไม่ได้เกิด ในที่นี้ มิได้หมายถึงความเป็นอมตะ แต่หมายถึงสิ่งตรงข้ามจากการเกิด
หรือจะขยายความออกไปว่า มันเป็นสิ่งที่ไม่ยอมรับอำนาจของความเปลี่ยนเ
-ผู้แปลเป็นไทย