หนังสือ เมื่อใดจึงเป็นชาติไทย (ปกอ่อน) บรรณาธิการโดย ฐนพงศ์ ลือขจรชัย และพิพัฒน์ พสุธารชาติ

ขนาด Jumbo (16.6 x 24 x 2.3 cm.)
เข้าเล่มปกอ่อนจำนวน 352 หน้า
________________________________

เมื่อกล่าวถึงคำว่า “ชาติไทย” คำ ๆ นี้อาจนับได้ว่าเป็นหนึ่งในคำที่มีความหมายที่ดูเรียบง่ายยิ่งใหญ่ แต่มีความกำกวมและไม่ชัดเจนมากที่สุดคำหนึ่ง ความกำกวมนี้ไม่เพียงแต่สร้างปัญหาในวงวิชาการที่การถกเถียงถึงนิยามและช่วงเวลาแห่งการกำเนิดของชาติไทยจะไม่สามารถหาข้อยุติอันเป็นที่ยอมรับร่วมกันได้เท่านั้น

แต่ความกำกวมนี้กำลังสร้างปัญหาต่อสภาวะทางการเมืองในยุคปัจจุบันที่โลกทัศน์ในการนิยามชาติแตกต่างกันมากทุกวันระหว่างกลุ่มคนที่นิยามชาติในรูปแบบของ “ชาติ ศาสน์ กษัตริย์” แบบดั้งเดิมตามตำรา ซึ่งเป็นการนิยามชาติแบบกระแสหลักและมีลักษณะการนิยามแบบบนลงล่าง กับกลุ่มคนที่นิยามว่า “ชาติ คือประชาชน” ซึ่งเป็นการนิยามแบบล่างขึ้นบนที่ได้รับความนิยมมากขึ้นในระยะหลัง และกำลังสั่นคลอนชาติในความหมายแรกจนถึงแก่นกลางของอำนาจ การนิยามที่ต่างกันอย่างสุดขั้วเช่นนี้ส่งผลให้การตีความ “ประวัติศาสตร์การก่อกำเนิดชาติไทย” ของแต่ละกลุ่มนั้นแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิงด้วย

รวมทั้งยังทำให้ปริศนาที่ว่าช่วงเวลาที่เป็นจุดหมุดหมายการก่อกำเนิดของชาติไทยเป็นหนึ่งในเรื่องค้างคา กล่าวในแง่นี้ คำถามที่ว่าเมื่อใดจึงเป็นชาติไทยจึงไม่ใช่สิ่งที่จะหาฉันทามติได้โดยง่ายเลย และความขัดแย้งว่าด้วยวิกฤติเอกลักษณ์ในการนิยามชาติไทยนี้คงไม่สามารถซ่อนไว้ใต้พรมได้อีกต่อไป

อย่างไรก็ตาม เมื่อมองย้อนกลับมาในโลกวิชาการ หนังสือเรื่อง “เมื่อใดจึงเป็นชาติไทย” ซึ่งรวบรวมบทความของนักวิชาการที่ศึกษาเรื่องชาติไทยจากหลากหลายสาขาและอุดมการณ์จะช่วยให้ผู้อ่านเห็นภาพของข้อถกเถียงที่ว่าชาติไทยอันกำกวมนี้มีหน้าตาที่ชัดเจนมากขึ้น ทำให้เห็นว่าสิ่งที่เรียกว่า (รัฐ) ชาติไทยนั้นมันถูกประกอบสร้างขึ้นมาเมื่อใด และประชาชน (ที่นิยามชาติกันคนละแบบ) อยู่แห่งหนใดในสมการของชาติไทย

กล่าวในแง่นี้ การอ่านหนังสือเล่มนี้แม้จะไม่ได้มุ่งให้ผู้อ่านต้องแสวงหาฉันทามติของความเป็นชาติไทยในรูปแบบใดแบบหนึ่ง แต่ผู้อ่านจะมองเห็นองค์ประกอบของความเป็นชาติไทยมีหน้าตาที่หลากหลายมากกว่าเดิมอย่างแน่นอนไม่มากก็น้อย ไม่ว่าพื้นฐานในการนิยามชาติของคุณจะมาจากหอคอยงาช้างหรือจากรากหญ้าก็ตาม รวมทั้งมองเห็นว่าประชาชนอยู่อยู่แห่งหนใดภายใต้ร่มของชาติไทย

____________________________

สารบัญ

บทนำ – เมื่อใดจึงเป็น(รัฐ)ชาติไทย : เมื่อตาบอดวิ่งหารัฐชาติไทย โดย ฐนพงศ์ ลือขจรชัย

เมื่อ(รัฐ)ชาติไทยไม่ใช่ “ช้าง” ที่คลำได้ (ต่อให้ตาใสก็เถอะ) โดย ธงชัย วินิจจะกูล

บทที่ 1 เมืองไทยยุคใหม่: สัมพันธภาพระหว่างรัฐกับประวัติศาสตร์สำนึก โดย สมเกียรติ วันทะนะ

บทที่ 2 แนวความคิดชาติบ้านเมือง: กำเนิด พัฒนาการ และอำนาจการเมือง โดย นครินทร์ เมฆไตรรัตน์

บทที่ 3 แนวคิดสาธารณรัฐนิยมในประวัติศาสตร์ไทย โดย แพทริค โจรี

บทที่ 4 การอ่านประวัติศาสตร์ “ไทย” ผ่านกรอบคิดเรื่อง “ชาติพันธุ์” ในห้วงยามที่ตัวแบบความเป็น “ไทย” ในกรอบวิธีคิดชาตินิยมซึ่งมีอายุเก่าแก่กว่าศตวรรษกำลังเสื่อมถอยโรยรา โดย เดวิด สเตร็คฟัส

บทที่ 5 คนเอเชียในบังคับต่างประเทศกับการสร้างความเป็นพลเมืองของสยามสมัยใหม่ โดย ศิวศิลป์ จุ้ยเจริญ

บทที่ 6 ชาติไทยของสยามเหนือชาวปัตตานีมลายูในศตวรรษที่ 19 โดย ฐนพงศ์ ลือขจรชัย

บทที่ 7 จาก “มลายูปาตานี” สู่ “มุสลิม”: ภาพหลอนแห่งอัตลักษณ์ทางชาติพันธุ์ในภาคใต้ของไทย โดย แพทริค โจรี

บทที่ 8 การสร้างรัฐประชาชาติไทยกับการต่อสู้ด้วยอาวุธของชาวนาอีสาน: กรณีบ้านนาบัว จังหวัดนครพนม โดยสมชัย ภัทรธนานันท์

บทที่ 9 ปัญหาการปรับใช้ทฤษฎีชาติในไทยและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ภาคพื้นทวีป โดย ฐนพงศ์ ลือขจรชัย