หนังสือแห่งการหัวเราะและการลืมเลือน โดย มิลาน คุนเดอรา

หนังสือแห่งการหัวเราะและการลืมเลือน
Le livre du rire et de l'oubli (The Book of Laughter and Forgetting)

มิลาน คุนเดอรา เขียน
ภัควดี วีระภาสพงษ์ แปลจากฉบับภาษาอังกฤษ
สายัณห์ แดงกลม บรรณาธิการต้นฉบับภาษาฝรั่งเศส

แนะนำงานเขียน

▪ งานเล่มนี้เป็นนวนิยายเล่มแรกของมิลาน คุนเดอรา หลังจากลี้ภัยจากเช็กไปฝรั่งเศส มีอารมณ์คุกรุ่นของความยังไม่สงบ การยังไม่ตกตะกอน สภาวะฝุ่นตลบของเหตุการณ์ต่างๆ อยู่มาก
▪ อาจจะเรียกสภาวะอารมณ์คือ “จดหมายรักแสนขมถึงเช็ก จากคนไกลบ้าน ที่กลับบ้านเก่าไม่ได้ และยังไปบ้านใหม่ไม่ถึง”
▪ มีเรื่องราวที่เช็ก พูดถึงช่วงเวลาฝันผวนของความเชื่อมั่นในการปฏิวัติและมวลมนุษย์ แต่สุดท้ายลงเอยเป็นภัยสยอง และผู้เขียนเล่าถึงการเป็นหนึ่งในผู้ประสบภัยโดยตรง
▪ หนังสือจึงมีอารมณ์ผสมผสาน ไม่เชิงความก้าวหน้าหรือความตกต่ำ แต่คือความฝันที่จะก้าวหน้าแต่กลับกลายเป็นและมาพร้อมภัยสยอง
▪ แต่ผู้เขียนไม่ได้แสดงออกแบบคนที่จมจ่อมกับความเศร้า แต่แสดงออกด้วยการหัวเราะ เสียงบรรยายในเรื่องบอกว่า “ชอบโลกที่เทวทูตและปิศาจมีอำนาจเท่าเทียมกัน”
▪มี​เรื่องราวของตัวละครพลัดถื่น การเดินทางข้ามประเทศ การยังปรับตัวเข้ากับที่ใหม่ไม่ได้ได้เต็มที่ การต้องเป็นผู้ต้องรับฟังผู้คนที่นั่น เป็นคนแปลกหน้าจากต่างถื่น มีฉากเล่าถึงสภาวะภายในตัวละคร ระหว่างข้ามประเทศ ระหว่างพรมแดน
▪ ผู้เล่าในเรื่องพูดถึงตัวเองกว่าเล่มอื่นของนักเขียน พูดถึงพ่อเขาในเวลาสุดท้าย ที่เช็ก เป็นงานที่ให้อารมณ์ “เรื่องราวส่วนตัว” มากผิดวิสัยนักเขียนที่ไม่ค่อยพูดอะไรพวกนี้
▪ เป็นการเขียนแบบการแปรทำนอง เริ่มจากเช็ก แล้วไปไกลเรื่อยๆ ค่อยๆ ถอยห่างจากเช็กไปเรื่อยๆ จนจบที่สหรัฐอเมริกา

“หนังสือเล่มนี้คือนวนิยายในรูปลักษณ์ของการแปรทํานอง บทตอนต่างๆ ไล่เรียงกันและกัน ประดุจช่วงต่างๆ ของการเดินทางไกลไปสู่โลกภายในของทํานองหลัก โลกภายในของความคิด โลกภายในของสถานการณ์เฉพาะหนึ่งเดียว ซึ่งความเข้าใจได้ถอยห่างจากสายตาผมไปไกลแสนไกล“

หนังสือนวนิยายที่เปี่ยมความคิดของมิลาน คุนเดอรา ถึงบ้านเกิดที่ไม่อาจกลับไป ถึงกรุงปราก ถึงเมืองปริศนา ถึงเกาะในความฝัน ไปจนถึงแดนไกลโพ้นจรดสหรัฐอเมริกา

บทตอนทั้งหลายที่ไล่เรียงกัน ผันทำนองประดุจดนตรี บรรเลงผ่านความทรงจำอบอวล ของมวลชนเต้นรำ ของภัยสยอง การลี้ภัย การเดินทางไกล ความทรงจำถึงพ่อ และสุ้มเสียงหัวเราะของปวงกวี

รวม 7 เรื่องราวในท่วงทำนองที่แตกต่าง ในห้วงยามลี้ภัยห่างไกลบ้านเกิด เกี่ยวกับความยอกย้อนของอุดมการณ์ความคิด เกี่ยวกับชีวิตและความทรงจำ เกี่ยวกับการหัวเราะและการลืมเลือน

“หนังสือเล่มนี้คือนวนิยายเกี่ยวกับการหัวเราะและการลืมเลือน เกี่ยวกับการลืมเลือนและเกี่ยวกับกรุงปราก เกี่ยวกับกรุงปรากและเกี่ยวกับเทวทูต”