นิตยสารสารคดี ฉบับ 478 ๑๙๖๐ ทหารไทยใน “สงครามลับ” (จ้าง)

๑๙๖๐ ทหารไทยใน “สงครามลับ” (จ้าง) ?

ผ่านมาเกินครึ่งศตวรรษ “สงครามลับ”
หรือกรณีทหารไทยไปรบในลาว
เป็นเรื่องแปลกและแทบจะไม่เคยได้ยิน ทั้งกับคนที่เกิดร่วมสมัยนั้นและคนสมัยหลัง
ยิ่งกับคนรุ่นใหม่
หากมีผู้เฒ่าผู้แก่สักคนหนึ่งออกมาเล่าตามสื่อออนไลน์ว่าเคยไปรบในลาว
ประเทศเพื่อนบ้านที่คนไทยคุ้นเคย ก็อาจจะไม่เชื่อง่ายๆ

 ปัญหาทับซ้อนยิ่งขึ้นไปอีกคือ
สงครามนี้มักถูกเล่าด้วยโครงเรื่องแบบเดียว ด้วยเหตุที่เกี่ยวพันกับความเป็นชาติ
การ “ปิดลับ” และต้อง “ระมัดระวัง”
หลักฐานที่มีจำกัด กระจัดกระจาย
ยิ่งทำให้การตีความจำกัดวงอยู่เพียงกลุ่มเฉพาะ

 เพื่อทำความเข้าใจอดีตชุดนี้ สารคดี
ออกเดินทางข้ามแม่น้ำโขงเข้าไปยังอดีตสมรภูมิลับ นำข้อมูลบางอย่างที่ถูก
“ลดชั้นความลับ” มานำมาเสนอผู้อ่านเท่าที่เราจะทำได้

 ความเข้าใจว่า “สงครามลับในลาว”
ที่ทหารไทยเคยเข้าไปเสี่ยงชีวิตนั้น สำคัญเพียงใด

เกี่ยวพันแค่ไหนกับสายสัมพันธ์ระหว่างไทยกับเพื่อนบ้านชาติอาเซียน
อาจช่วยให้เรา “เข้าใจอดีต” และอยู่กับ “ปัจจุบัน” ได้อย่างเท่าทันมากขึ้น
โดยเฉพาะในท่ามกลางยุคสงครามเย็นใหม่ ศตวรรษที่ ๒๑
หรือคำที่คุ้นเคยวันนี้คือสงครามภูมิรัฐศาสตร์ อันแสนจะวุ่นวาย